Dernekler için KVKK Uyumu: Adım Adım Rehber (2026)

Kısa cevap: 6698 sayılı KVKK dernekleri de kapsar ve dernek üyeliği bilgisi özel nitelikli kişisel veridir (md. 6). Dernekler bu veriyi; mevzuatlarına ve amaçlarına uygun, faaliyet alanlarıyla sınırlı kalmak ve üçüncü kişilere açıklamamak koşuluyla üyeleri ve düzenli temasta oldukları kişiler için işleyebilir. Kişisel verileri yalnızca mevzuata ve amaçlarına uygun işleyen, iktisadi işletmesi olmayan dernekler VERBİS kaydından muaftır; iktisadi işletmesi olanlar kayıt yaptırmalıdır.

Dernekler hangi kişisel verileri işler?

• Üye kayıtları: ad soyad, T.C. kimlik no, doğum tarihi, adres, telefon, e-posta, meslek.
• Aidat ve bağış kayıtları: ödeme tarihleri, tutarlar, banka bilgileri.
• Bağışçı ve gönüllü listeleri, etkinlik katılımcıları, bülten aboneleri.
• Yardım alan kişilerin bilgileri: çoğu zaman sağlık veya sosyal durum içerir; bunlar da özel niteliklidir.

Dernek üyeliği neden "özel nitelikli" veri?

KVKK'nın 6. maddesi; ırk, siyasi düşünce, din, sağlık gibi verilerin yanında dernek, vakıf ya da sendika üyeliği bilgisini de özel nitelikli sayar. Bu verilerin işlenmesi kural olarak yasaktır; kanunda sayılan şartlardan biri varsa mümkündür. 2024'teki değişiklikle eklenen şartlardan biri doğrudan dernekler içindir: siyasi, felsefi, dini veya sendikal amaçlarla kurulan dernekler ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluşlar; tâbi oldukları mevzuata ve amaçlarına uygun olmak, faaliyet alanlarıyla sınırlı olmak ve üçüncü kişilere açıklanmamak kaydıyla mevcut veya eski üyeleri ve düzenli temasta oldukları kişiler hakkında veri işleyebilir. Bu kapsamın dışında kalan işlemler için açık rıza veya kanundaki diğer şartlardan biri gerekir. Özel nitelikli veride Kurul'un belirlediği ek güvenlik önlemleri de şarttır.

VERBİS kaydı zorunlu mu?

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 09/06/2021 tarihli ve 2021/571 sayılı kararına göre; yalnızca ilgili mevzuat ve amaçlarına uygun, faaliyet alanlarıyla sınırlı olarak veri işleyen, Türkiye'de yerleşik ve kendisine bağlı iktisadi işletmesi bulunmayan dernekler VERBİS'e kayıt yükümlülüğünden muaftır. İktisadi işletmesi olan dernekler kayıt yaptırır ve yalnızca iktisadi işletmenin faaliyetlerine ilişkin bilgi girer. Muafiyet, KVKK'nın diğer yükümlülüklerini (aydınlatma, güvenlik) kaldırmaz.

7 adımda KVKK uyumu

1. Veri envanteri çıkarın: hangi veriyi, hangi amaçla, nerede ve ne kadar süre sakladığınızı listeleyin. Üye formları, aidat kayıtları, e-posta listeleri, fotoğraflar bu envantere girer.
2. Aydınlatma metni hazırlayın: üyelik başvuru formunda veri sorumlusunu, işleme amaçlarını, aktarılan tarafları ve kişinin haklarını açıklayın.
3. Açık rıza gereken işleri ayırın: üyelik işlemleri dışındaki kullanımlar (örneğin fotoğrafın sosyal medyada paylaşılması, pazarlama amaçlı iletişim) için ayrı ve özgür iradeyle verilmiş rıza alın. Ticari elektronik ileti için ayrıca İYS kuralları geçerlidir.
4. Erişimi sınırlayın: herkes her veriyi görmesin. Sayman aidatı, sekreter üye listesini, yardım birimi yalnız kendi dosyalarını görmeli.
5. Teknik önlemleri alın: güçlü parola, iki adımlı doğrulama, şifreli bağlantı, düzenli yedek ve "kim neyi gördü/değiştirdi" kaydı.
6. Saklama ve imha kuralı belirleyin: amacı biten verileri silin veya anonimleştirin; üyelikten ayrılanların verisini mevzuattaki saklama süreleri bittikten sonra imha edin.
7. Başvuru ve ihlal süreci kurun: ilgili kişinin bilgi talebine yanıt verecek kişiyi belirleyin; veri ihlali olursa Kurul'a ve ilgili kişilere bildirim sürecini yazılı hale getirin.

En sık yapılan hatalar

• Üye listesini WhatsApp gruplarında veya e-posta ekinde dolaştırmak.
• T.C. kimlik numaralarını şifresiz bir Excel dosyasında tutmak.
• Etkinlik fotoğraflarını rıza almadan paylaşmak.
• Görevden ayrılan yöneticinin erişimini kapatmayı unutmak.

Program nasıl yardımcı olur?

Dernekçe'de rol bazlı yetkilendirme, şifreli bağlantı, otomatik yedekleme ve işlem kaydı hazır gelir; üyelik formuna aydınlatma metni ve açık rıza onayı eklenebilir. Ayrıntılar için üye takip programı sayfasına bakın.

Sık sorulan sorular

Dernek, üye bilgilerini işlemek için açık rıza almak zorunda mı?

Mevzuata ve dernek amaçlarına uygun, faaliyet alanıyla sınırlı ve üçüncü kişilere açıklanmayan üyelik işlemleri için KVKK md. 6/3-g'deki şart uygulanabilir. Bunun dışındaki kullanımlar için açık rıza veya başka bir hukuki şart gerekir.

Küçük dernekler de KVKK'ya tabi mi?

Evet, üye sayısından bağımsız olarak kişisel veri işleyen her dernek veri sorumlusudur. VERBİS muafiyeti, diğer yükümlülükleri kaldırmaz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.